تبلیغات
همه جای ایران سرای من است شهر من گنبد کاووس - هر چیزی‌ را كه‌ مالكیت‌ داشته‌ و قابل‌ تملك‌ نیز باشد می‌توان‌ مهر قرار داد
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهدی رایگانی
مطالب اخیر
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
همه جای ایران سرای من است شهر من گنبد کاووس




فصل‌ دوم‌ ـ مهر در ازدواج‌ موقت‌

مهر عبارت‌ است‌ از مالی‌ كه‌ به‌ مناسبت‌ ازدواج‌ موقت‌، مرد ملزم‌ به‌ دادن‌ آن‌ به‌ زن‌ می‌شود.168
ماده‌ 1078 قانون‌ مدنی‌: “هر چیزی‌ را كه‌ مالكیت‌ داشته‌ و قابل‌ تملك‌ نیز باشد می‌توان‌ مهر قرار داد.”
دو نكته‌ در ماده‌ 1078 قانون‌ مدنی‌ قابل‌ ذكر است‌:

بخش‌ اول‌ ـ خصوصیات‌ مهر:
قسمت‌ الف‌ ـ مهر مالیت‌ داشته‌ باشد: یعنی‌ دارای‌ ارزش‌ داد و ستد اقتصادی‌ باشد و مورد معاوضه‌ قرار گیرد،169 اعم‌ از اینكه‌ عین‌ خارجی‌ باشد مانند زمین‌ یا خانه‌ و یا كلی‌ در ذمه‌ باشد مانند آنكه‌ یكصد هزارتومان‌ زوج‌ در ذمه‌قبول‌ كند و یا آنكه‌ منافع‌ باشد مانند عین‌ مستأجره‌.
قسمت‌ ب‌ ـ قابل‌ تملك‌ باشد: مهر باید مالی‌ باشد كه‌ زن‌ بتواند آن‌ را تملك‌ نماید و مالك‌ آن‌ شود. بنابراین‌ چنانچه‌ مهر مالی‌ قرار داده‌ شود كه‌ قابل‌ تملك‌ نباشد مانند اموال‌ عمومی‌ مثل‌ جاده‌ و خیابان‌ و یا خوك‌ و یا شراب‌ و یامالیت‌ نداشته‌ باشد مانند هوا، بالنتیجه‌ چنانچه‌ در ازدواج‌ موقت‌ مهری‌ قرار گیرد كه‌ مالیت‌ نداشته‌ باشد و یا اینكه‌ قابل‌ تملك‌ نباشد مهر باطل‌ است‌ و چون‌ مهر باطل‌ است‌ موجب‌ بطلان‌ عقد در ازدواج‌ موقت‌ می‌گردد. زیرا تعیین‌ مهر باشرایط صحت‌ آن‌ كه‌ خللی‌ به‌ مهر وارد نیاید از اركان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ به‌ شمار می‌رود و در صورت‌ بطلان‌ مهر، عقد را نیز باطل‌ می‌نماید.
مالی‌ كه‌ مهر قرار داده‌ می‌شود باید ملك‌ شوهر باشد. و لذا نمی‌توان‌ ملك‌ دیگری‌ را مهر قرار داد.170

بخش‌ دوم‌ ـ مهر باید منفعت‌ عقلائی‌ مشروع‌ داشته‌ باشد:
مالی‌ كه‌ به‌ عنوان‌ مهر تعیین‌ می‌شود، با استفاده‌ از وحدت‌ ملاك‌ ماده‌ 215 و ماده‌ 348 قانون‌ مدنی‌، باید متضمن‌ منفعت‌ عقلائی‌ مشروع‌ باشد و چنانچه‌ دارای‌ این‌ خصوصیت‌ نباشد و چیزی‌ به‌ عنوان‌ مهر تعیین‌ شود كه‌ فروش‌ یااستعمال‌ آن‌ را قانون‌ ممنوع‌ كرده‌ باشد مانند مواد مخدر و یا شراب‌، در چنین‌ صورتی‌ مهر باطل‌ است‌ و با بطلان‌ مهر سرایت‌ به‌ عقد می‌نماید و عقد ازدواج‌ موقت‌ نیز باطل‌ خواهد بود.

بخش‌ سوم‌ ـ مهر باید معلوم‌ باشد:
ماده‌ 1079 قانون‌ مدنی‌: “مهر باید بین‌ طرفین‌ تا حدی‌ كه‌ رفع‌ جهالت‌ آن‌ها بشود معلوم‌ باشد.”
هرگاه‌ مهر عین‌ معین‌ باشد، باید در زمان‌ عقد موجود باشد و اگر معلوم‌ شود كه‌ آن‌ عین‌ در زمان‌ عقد موجود نبوده‌، تعیین‌ مهر باطل‌ خواهد بود171 و “در نتیجه‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ نیز باطل‌ است‌.” مانند اینكه‌ مرد، باغ‌ معینی‌ را مهرزن‌ قرار دهد كه‌ در حین‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، باغ‌ در حریم‌ رودخانه‌ بوده‌ و با آمدن‌ سیل‌ كلا از بین‌ رفته‌ است‌، در این‌ صورت‌ تعیین‌ مهر باطل‌ و بلااثر است‌ و موجب‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ نیز می‌شود.
یا به‌ عبارت‌ دیگر مهر نباید مجهول‌ باشد و باید رفع‌ ابهام‌ گردد. معلوم‌ بودن‌ مهر به‌ معلوم‌ بودن‌ مقدار و جنس‌ و وصف‌ است‌. معلوم‌ شدن‌ مهر برای‌ طرفین‌ گاه‌ به‌ وسیله‌ مشاهده‌ می‌باشد و آن‌ در مورد اعیانی‌ است‌ كه‌ در خارج‌موجودند و به‌ وسیله‌ مشاهده‌ می‌توان‌ رفع‌ جهالت‌ از آن‌ نمود، مانند باغ‌ و خانه‌. و گاه‌ مشاهده‌ به‌ تنهایی‌ برای‌ آن‌ كافی‌ نیست‌، بلكه‌ تعیین‌ مقدار آن‌ به‌ وزن‌ یا عدد یا مساحت‌ لازم‌ می‌باشد مانند گندم‌، آهن‌ و زمین‌.172
بنابراین‌ تعیین‌ دقیق‌ مهر از نظر وزن‌ و مساحت‌ لازم‌ نیست‌ و به‌ استناد ماده‌ 216 قانون‌ مدنی‌ كه‌ می‌گوید: “مورد معامله‌ باید مبهم‌ نباشد مگر در موارد خاصه‌ كه‌ علم‌ اجمالی‌ به‌ آن‌ كافی‌ است‌.”
زیرا عقد ازدواج‌ موقت‌ از عقود مسامحه‌ است‌ و علم‌ اجمالی‌ به‌ مهر به‌ صورت‌ مشاهده‌ كافی‌ است‌.173

بخش‌ چهارم‌ ـ قدرت‌ تسلیم‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌:
هرگاه‌ در عقد ازدواج‌ موقت‌، مرد قدرت‌ بر تسلیم‌ مهر به‌ زن‌ را نداشته‌ باشد، مهر باطل‌ و موجب‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ است‌. منظور زن‌ از قرار دادن‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌ به‌ دست‌ آوردن‌ و مالكیت‌ بر آن‌ است‌ بنابراین‌چنانچه‌ مرد مالی‌ را به‌ عنوان‌ مهر به‌ زن‌ تملیك‌ نماید كه‌ قدرت‌ بر تسلیم‌ آن‌ را ندارد و زن‌ هم‌ قدرت‌ تسلیم‌ بر آن‌ را نداشته‌ باشد مهر باطل‌ است‌ و موجب‌ ابطال‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ می‌گردد،174 مثلا انگشتری‌ یا گردن‌ بندی‌ را كه‌ در دریاغرق‌ شده‌ و دست‌ یافتن‌ به‌ آن‌ ممكن‌ نیست‌ نمی‌توان‌ مهر قرار داد. البته‌ اگر مرد قادر به‌ تسلیم‌ مال‌ نباشد، ولی‌ زن‌ قادر به‌ تسلیم‌ باشد، یعنی‌ بتواند خود آن‌ را به‌ دست‌ آورد، چنانكه‌ زن‌ غواص‌ ماهری‌ بوده‌ و بتواند جواهر را از قعر دریابیرون‌ آورد، یا مالی‌ را كه‌ در دست‌ غاصب‌ است‌، با استفاده‌ از نفوذ خانواده‌ خود از او بگیرد، در این‌ صورت‌ مال‌ مذبور را می‌توان‌ به‌ عنوان‌ مهر تعیین‌ كرد.

بخش‌ پنجم‌ ـ تراضی‌ مقدار مهر در ازدواج‌ موقت‌ )مهرالمسمی‌):
ماده‌ 1080 قانون‌ مدنی‌: “تعیین‌ مقدار مهر، منوط به‌ تراضی‌ طرفین‌ است‌.”
مهری‌ را كه‌ ضمن‌ عقد “ازدواج‌ موقت‌” زن‌ و مرد به‌ تراضی‌ معین‌ می‌كنند، به‌ آن‌ مهرالمسمی‌ می‌گویند. چنانكه‌ كسان‌ دیگری‌ بدون‌ موافقت‌ زن‌ و مرد مهریه‌ را تعیین‌ كنند صحیح‌ نیست‌ زیرا به‌ دستور ماده‌ بالا تعیین‌ مقدار مهر،منوط به‌ تراضی‌ طرفین‌ است‌ و منظور از طرفین‌ یعنی‌ زن‌ و مردی‌ كه‌ طرفین‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ هستند لذا رضایت‌ طرفین‌ عقد شرط است‌.
بنابراین‌، موضوع‌ این‌ مهر )مهرالمسمی‌ (اگر عین‌ معین‌ است‌ باید در زمان‌ عقد “ازدواج موقت” موجود باشد و مالیت‌ داشته‌ و قابل‌ نقل‌ و انتقال‌ باشد و تا حدی‌ كه‌ رفع‌ جهالت‌ از دو طرف‌ كند معلوم‌ و معین‌ شود. مرد باید قدرت‌ برتسلیم‌ مهر را داشته‌ و مالك‌ آن‌ نیز باشد.175
تعیین‌ مقدار مهر نیز به‌ تراضی‌ دو طرف‌ واگذار شده‌ است‌ و آنان‌ می‌توانند خود مقدار آن‌ را تعیین‌ كنند یا آنكه‌ به‌ تراضی‌، شخص‌ ثالثی‌ را برای‌ این‌ منظور انتخاب‌ كنند.176

بخش‌ ششم‌ ـ شرط بطلان‌ ازدواج‌ موقت‌ در صورت‌ عدم‌ تأدیه‌ مهر:
ماده‌ 1081 قانون‌ مدنی‌: “اگر در عقد نكاح‌ شرط شود كه‌ در صورت‌ عدم‌ تأدیه‌ مهر در مدت‌ معین‌ نكاح‌ باطل‌ خواهد بود نكاح‌ و مهر صحیح‌ ولی‌ شرط باطل‌ است‌.”
هرگاه‌ در ضمن‌ عقد “ازدواج موقت” شرط شود كه‌ مهریه‌ باید تا تاریخ‌ معینی‌ پرداخت‌ شود زن‌ خیار فسخ‌ داشته‌ باشد، چنین‌ شرطی‌ كه‌ شرط نتیجه‌ است‌ فاسد و باطل‌ خواهد بود، ولی‌ عقد و مهر هر دو صحیح‌ و منجز است‌.
یعنی‌ نه‌ عقد را خیاری‌ خواهد كرد و نه‌ مهر را، زیرا نظر آنان‌ بر خیاری‌ شدن‌ عقد بوده‌ نه‌ مهر، و چون‌ باطل‌ بودن‌ شرط، تأثیری‌ در عقد ازدواج‌ موقت‌ نداشته‌ است‌ بنابراین‌ هم‌ عقد “ازدواج موقت” و هم‌ مهر هر دو صحیح‌می‌باشند.177

بخش‌ هفتم‌ ـ تملك‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1082 قانون‌ مدنی‌: “به‌ مجرد عقد، زن‌ مالك‌ مهر می‌شود و می‌تواند هر نوع‌ تصرفی‌ كه‌ بخواهد در آن‌ بنماید.”
در صورتی‌ كه‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌ عین‌ معین‌ خارجی‌ باشد، زن‌ به‌ مجرد عقد، مالك‌ آن‌ می‌گردد و می‌تواند در آن‌ هرگونه‌ تصرف‌ نموده‌ و انتفاع‌ ببرد و هرگاه‌ مهر كلی‌ و در ذمه‌ باشد، زن‌ پس‌ از عقد می‌تواند آن‌ را مطالبه‌ نمایدو شوهر باید بلافاصله‌ آن‌ را تأدیه‌ كند، مگر آنكه‌ مدتی‌ برای‌ پرداخت‌ آن‌ معین‌ شده‌ باشد.
مالكیت‌ زن‌ نسبت‌ به‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌ متزلزل‌ می‌باشد و مشروط به‌ تمكین‌ زن‌ در تمام‌ مدتی‌ است‌ كه‌ در عقد ذكر شده‌ است‌.178

بخش‌ هشتم‌ ـ تقسیط مهر در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1083 قانون‌ مدنی‌: “برای‌ تأدیه‌ تمام‌ یا قسمتی‌ از مهر می‌توان‌ مدت‌ یا اقساطی‌ قرار داد.”
به‌ استناد ماده‌ مذكور با توافق‌ طرفین‌ عقد در ازدواج‌ موقت‌، مرد می‌تواند تمام‌ مهریه‌ را در یك‌ مدت‌ و زمان‌ خاص‌ پرداخت‌ نماید یعنی‌ از حالت‌، عندالمطالبه‌ بودن‌ مهریه‌ را خارج‌ نموده‌ و اجل‌ برای‌ آن‌ قرار دهد.
همچنین‌ در صورت‌ توافق‌ زوجین‌، مرد می‌تواند قسمتی‌ از مهر را فورا پرداخت‌ نموده‌ و نسبت‌ به‌ مابقی‌ در وقت‌ معین‌ دیگری‌ پرداخت‌ نماید.
مورد دیگر اینكه‌ در صورت‌ توافق‌ زوجین‌، مرد می‌تواند برای‌ پرداخت‌ تمام‌ مهر، آن‌ را به‌ صورت‌ اقساط پرداخت‌ نماید یعنی‌ در چندین‌ مرحله‌ آن‌ را بپردازد.

بخش‌ نهم‌ ـ تلف‌ و عیب‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1084 قانون‌ مدنی‌: “هرگاه‌ مهر عین‌ معین‌ باشد و معلوم‌ گردد قبل‌ از عقد معیوب‌ بوده‌ و یا بعد از عقد و قبل‌ از تسلیم‌ معیوب‌ و یا تلف‌ شود، شوهر ضامن‌ عیب‌ و تلف‌ است‌.”
در هر دو صورتی‌ كه‌ در ماده‌ فوق‌ به‌ آن‌ اشاره‌ شده‌، اعم‌ از اینكه‌ قبل‌ از عقد و یا بعد از عقد و قبل‌ از تسلیم‌، مهر معیوب‌ و یا تلف‌ شود، به‌ بیان‌ قانونگزار، شوهر ضامن‌ عیب‌ و تلف‌ است‌ و در اینجا از قاعده‌ ضمان‌ ید استفاده‌ شده‌است‌.
زیرا در صورت‌ معیوب‌ بودن‌ قبل‌ از عقد و یا بعد از عقد و قبل‌ از تسلیم‌، زن‌ اختیار فسخ‌ ازدواج‌ را ندارد، لذا در صورت‌ فرض‌ مذكور هم‌ عقد صحیح‌ است‌ و هم‌ مهر; منتها، شوهر باید تفاوت‌ مهر سالم‌ با مهر معیوب‌ را بپردازد.
به‌ عبارت‌ دیگر، اگر مهر كلی‌ شد و زوج‌ بخواهد فرد معیوب‌ را به‌ زوجه‌ بپردازد زوجه‌ می‌تواند آن‌ را رد كرده‌ و فرد بی‌ عیب‌ را بخواهد. مثلا صد من‌ گندم‌ به‌ طور كلی‌ مهر واقع‌ شود و زوج‌ صد من‌ گندم‌ فاسد یا ناقص‌ را بخواهدتحویل‌ دهد، زوجه‌ حق‌ امتناع‌ از قبول‌ آن‌ را دارد و زوج‌ مكلف‌ است‌ در صورت‌ عدم‌ انحصار آن‌ كلی‌، به‌ آن‌ فردی‌ كه‌ حاضر كرده‌ است‌ فرد دیگر بی‌ عیب‌ تهیه‌ و تسلیم‌ نماید و اگر در همین‌ مثال‌ زوجه‌ قبول‌ كرد ذمه‌ زوج‌ بری‌ خواهدشد و همچنین‌ با تراضی‌ در پرداخت‌ مابه‌ التفاوت‌، ذمه‌ زوج‌ بری‌ می‌شود. ولی‌ اگر مهر كلی‌ نبوده‌ بلكه‌ عین‌ معین‌ باشد مانند آنكه‌ قالی‌ مشخص‌ و معینی‌ را زوج‌ مهر قرار دهد و آن‌ قالی‌ قبل‌ از عقد معیوب‌ بوده‌ و زوجه‌ مطلع‌ از عیب‌نباشد، زوج‌ باید مابه‌ التفاوت‌ معیوب‌ و صحیح‌ را به‌ زوجه‌ تأدیه‌ نماید و همچنین‌ اگر بعد از عقد و قبل‌ از تسلیم‌ به‌ زوجه‌ معیوب‌ شود مثل‌آنكه‌ قالی‌ كه‌ مهر تعیین‌ شده‌ بود قبل‌ از تسلیم‌ موریانه‌ آن‌ را بخورد و از قیمت‌ آن‌ كاسته‌ شود،زوج‌ مكلف‌ است‌ علاوه‌ بر تسلیم‌ قالی‌، مابه‌ التفاوت‌ را بپردازد و نیز اگر همین‌ قالی‌ تلف‌ شود ولو آنكه‌ بدون‌ تعدی‌ و تفریط شوهر تلف‌ شود و از بین‌ برود، زوج‌ باید مثل‌ و یا قیمت‌ آن‌ را به‌ زوجه‌ پرداخت‌ نماید.179

بخش‌ دهم‌ ـ حق‌ امتناع‌ زن‌ از تمكین‌ در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1085 قانون‌ مدنی‌: “زن‌ می‌تواند تا مهر به‌ او تسلیم‌ نشده‌ از ایفاء وظایفی‌ كه‌ در مقابل‌ شوهر دارد امتناع‌ كند مشروط بر اینكه‌ مهر او حال‌ باشد و این‌ امتناع‌ مسقط حق‌ نفقه‌ نخواهد بود.”
در تعریف‌ تمكین‌ گفته‌ شده‌: مراد از تمكین‌ آن‌ است‌ كه‌ تخلیه‌ كند )یعنی‌ آزاد گذارد (میان‌ خود و شوهر در هر حال‌ و خود را به‌ دست‌ او دهد. مگر در مواردی‌ كه‌ قانون‌ او را معذور شمرده‌ است‌ مثل‌ ایام‌ حیض‌ و احرام‌ و مرض‌مانع‌ تمكین‌.180
و به‌ عبارت‌ دیگر تمكین‌ عبارت‌ است‌ از ایفاء وظایف‌ زن‌ نسبت‌ به‌ درخواست‌ مرد برای‌ استمتاع‌ از وی‌.
مهر در ازدواج‌ از قواعد حقوقی‌ معاوضی‌ پیروی‌ می‌كند لذا زن‌ می‌تواند قبل‌ از دریافت‌ مهر از ایفاء وظایف‌ زناشوئی‌ خودداری‌ كند و این‌ در خصوص‌ موردی‌ است‌ كه‌ مهر حال‌ و عندالمطالبه‌ باشد. ولی‌ اگر پرداخت‌ مهر دارای‌اجل‌ باشد، یعنی‌ برای‌ پرداخت‌ مهر كلا و یا بعضا مدتی‌ مقرر گردد، زوجه‌ نمی‌تواند از ایفای‌ وظایف‌ زناشوئی‌ خودداری‌ كند.

بخش‌ یازدهم‌ ـ تمكین‌ عام‌ و تمكین‌ خاص‌:
اما نسبت‌ به‌ اینكه‌ تمكین‌ فقط شامل‌ نزدیكی‌ با شوهر است‌ و یا شامل‌ موارد دیگر وظایفی‌ كه‌ زن‌ نسبت‌ به‌ شوهر دارد، می‌شود یا خیر، دو نكته‌ قابل‌ بررسی‌ است‌:
قسمت‌ اول‌ ـ تمكین‌ خاص‌: تمكین‌ خاص‌ عبارت‌ است‌ از آنكه‌ زن‌ خود را برای‌ استمتاعات‌ و نزدیكی‌، در اختیار شوهر قرار دهد. برخی‌ از شارحین‌ قانون‌ مدنی‌ بر این‌ عقیده‌اند كه‌:
اگر چه‌ به‌ زن‌ اجازه‌ داده‌ كه‌ بتواند از ایفاء وظایفی‌ كه‌ در مقابل‌ شوهر دارد امتناع‌ كند تا مهر خود را دریافت‌ نماید، ولی‌ باید متذكر بود كه‌ در حقوق‌ امامیه‌ زن‌ فقط از نزدیكی‌ با شوهر می‌تواند امتناع‌ بنماید تا مهر خود را بگیرد والازن‌ نمی‌تواند انجام‌ وظائف‌ دیگر از قبیل‌ حسن‌ معاشرت‌ و سكونت‌ در منزل‌ شوهر و اطاعت‌ از او را، موكول‌ به‌ گرفتن‌ مهر كند. بدین‌ جهت‌ به‌ نظر می‌رسد كه‌ باید ماده‌ را تفسیر نموده‌ و حق‌ امتناع‌ زن‌ را از ایفاء وظایفی‌ كه‌ در مقابل‌شوهر دارد، منحصر به‌ نزدیكی‌ دانست‌ و چنانچه‌ تردید در وجود حق‌ مذبور در مورد وظایف‌ دیگر زن‌ شود، اصل‌ عدم‌ آن‌ است‌.181
قسمت‌ دوم‌ ـ تمكین‌ عام‌: تمكین‌ عام‌ آن‌ است‌ كه‌ زن‌ باید نسبت‌ به‌ تمام‌ وظایفی‌ كه‌ در مقابل‌ شوهر دارد از قبیل‌ حسن‌ معاشرت‌ و سكونت‌ در منزل‌ شوهر و عدم‌ خروج‌ وی‌ از منزل‌، بدون‌ اجازه‌ شوهر از وی‌ اطاعت‌ نماید. برخی‌دیگر از اساتید حقوق‌ عقیده‌ دارند:
زوجه‌ هرچند می‌تواند مادام‌ كه‌ مهر را دریافت‌ نداشته‌ است‌ از سكونت‌ در مسكنی‌ كه‌ شوهر تهیه‌ نموده‌ خودداری‌ كند و اگر چنین‌ كرد ناشزه‌ محسوب‌ نمی‌شود تا زوج‌ بتواند از ادای‌ نفقه‌ سرپیچی‌ كند، ولی‌ این‌ امر موجب‌ آن‌نمی‌شود كه‌ زوجه‌ بتواند حق‌ سكنای‌ خویش‌ را مطالبه‌ نماید.182
لذا با توجه‌ به‌ صراحت‌ ماده‌ كه‌ از عبارت‌ “ایفاء وظایف‌” استفاده‌ كرده‌، به‌ نظر می‌رسد منظور، تمكین‌ عام‌ و خاص‌ هر دو را شامل‌ شود. زیرا به‌ همین‌ جهت‌ است‌ كه‌ صرف‌ حضور در اقامتگاه‌ شوهر، تمكین‌ محسوب‌ نخواهدشد.183
بنابراین‌ عقیده‌ بعضی‌ از شارحین‌ قانون‌ مدنی‌، عقد ازدواج‌ موقت‌ تابع‌ قواعد معاوضی‌ است‌ و تمكین‌ زن‌ در مدت‌ ازدواج‌ موقت‌ مانند عمل‌ معوض‌ است‌، لذا چنانچه‌ زن‌ در تمامی‌ مدت‌ از شوهر تمكین‌ نكند و ناشزه‌ گردد،مستحق‌ مهر نخواهد بود و چنانچه‌ قسمتی‌ از مدت‌ را تمكین‌ نكند به‌ همان‌ نسبت‌ از مهر او ساقط می‌گردد و هرگاه‌ شوهر آن‌ را پرداخته‌ باشد می‌تواند مسترد نماید. ولی‌ هرگاه‌ زن‌ از شوهر خود تمكین‌ داشته‌ باشد ولی‌ مرد تا انقضاءمدت‌ نزدیكی‌ ننماید زن‌ مستحق‌ مهر خواهد بود، زیرا شوهر تفویت‌ منفعت‌ از خود كرده‌ است‌.184

بخش‌ دوازدهم‌ ـ ساقط شدن‌ حق‌ امتناع‌ زن‌ در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1086 قانون‌ مدنی‌: “اگر زن‌ قبل‌ از اخذ مهر به‌ اختیار خود به‌ ایفاء وظایفی‌ كه‌ در مقابل‌ شوهر دارد قیام‌ نمود، دیگر نمی‌تواند از حكم‌ ماده‌ قبل‌ استفاده‌ كند، مع‌ذلك‌ حقی‌ كه‌ برای‌ مطالبه‌ مهر دارد ساقط نخواهد شد”.
اگر زن‌ با اختیار خود، قبل‌ از مطالبه‌ مهریه‌ نسبت‌ به‌ وظایف‌ زناشوئی‌ اقدام‌ كرد، پس‌ از آن‌ نمی‌تواند به‌ لحاظ عدم‌ دریافت‌ مهریه‌ از وظایف‌ زناشوئی‌ خودداری‌ نماید تا اینكه‌ مهر خود را مطالبه‌ نماید; اما این‌ امر موجب‌ نمی‌شوداگر مهریه‌ حال‌ بود و درخواست‌ مطالبه‌ آن‌ را نمود، شوهر از پرداخت‌ آن‌ خودداری‌ نماید.
از مفهوم‌ مخالف‌ ماده‌ مورد بحث‌ استفاده‌ می‌شود كه‌ اگر زن‌ بدون‌ اختیار خود و با اكراه‌ و اجبار و تهدید شوهر، نسبت‌ به‌ وظایف‌ زناشوئی‌ و نزدیكی‌ اقدام‌ نمود، می‌تواند از حقی‌ كه‌ در ماده‌ 1085 قانون‌ مدنی‌، مبنی‌ بر خودداری‌از وظایف‌ زناشوئی‌ تا تسلیم‌ مهر به‌ وی‌ داده‌ شده‌ استفاده‌ نماید.

بخش‌ سیزدهم‌ ـ اقسام‌ مهر:
مهر بر چهار نوع‌ است‌ كه‌ سه‌ عنوان‌ آن‌ در قانون‌ مدنی‌ ذكر شده‌ است‌:
قسمت‌ اول‌ ـ مهر المسمی‌: مهری‌ را كه‌ زن‌ و شوهر ضمن‌ عقد یا پس‌ از عقد به‌ تراضی‌ معین‌ می‌كنند، و یا تعیین‌ آن‌ را به‌ عهده‌ شخص‌ ثالثی‌ واگذار می‌نماید، به‌ آن‌ مهرالمسمی‌ می‌گویند.
قسمت‌ دوم‌ ـ مهر المثل‌: مهری‌ است‌ كه‌ به‌ تراضی‌ زن‌ و شوهر تعیین‌ نشده‌، بلكه‌ بر حسب‌ عرف‌ و عادت‌ و با توجه‌ به‌ وضع‌ زن‌، صفات‌ و حالات‌، سن‌، زیبائی‌، تحصیلات‌، موقعیت‌ اجتماعی‌ و خانوادگی‌ و با در نظر گرفتن‌مقتضیات‌ زمان‌ و مكان‌ معین‌ می‌گردد.185
ماده‌ 1091 قانون‌ مدنی‌ در خصوص‌ مهرالمثل‌ می‌گوید: “برای‌ تعیین‌ مهرالمثل‌ باید حال‌ زن‌ از حیث‌ شرافت‌ خانوادگی‌ و سایر صفات‌ و وضعیت‌ او نسبت‌ به‌ اماثل‌ و اقران‌ و اقارب‌ و همچنین‌ معمول‌ محل‌ و غیره‌ در نظر گرفته‌شود.”
قسمت‌ سوم‌ ـ مهر المتعه‌: هرگاه‌ مهر در عقد ذكر نشده‌ و شوهر قبل‌ از نزدیكی‌ و تعیین‌ مهر، زن‌ خود را طلاق‌ دهد باید به‌ زن‌ بپردازد.
در تعیین‌ مهر المتعه‌ بر عكس‌ مهرالمثل‌ كه‌ حال‌ زن‌ مورد ارزیابی‌ قرار می‌گرفت‌، حال‌ مرد از نظر ثروت‌ و فقر ملاك‌ قرار می‌گیرد.
اگر فردی‌ ثروتمند باشد چیزی‌ ارزشمند می‌دهد و اگر فقیر باشد ملزم‌ به‌ پرداخت‌ شی‌ء ارزان‌ قیمت‌ خواهد بود. و ماده‌ 1094 قانون‌ مدنی‌ در خصوص‌ مهر المتعه‌ می‌گوید: “برای‌ تعیین‌ مهرالمتعه‌ حال‌ مرد از حیث‌ غنا و فقرملاحظه‌ می‌شود.”
قسمت‌ چهارم‌ ـ مهر السنه‌: مهرالسنه‌ مهری‌ است‌ كه‌ وجود مقدس‌ نبی‌ اكرم‌)ص( برای‌ دختر بزرگوارش‌ حضرت‌ فاطمه‌3 تعیین‌ فرمود و مقدار آن‌ پانصد درهم‌ بود.186 و بعضی‌ نیز گفته‌اند مهر السنه‌، مقداری‌ است‌ كه‌ وجود مقدس‌نبی‌اكرم‌)ص( سنت‌ قرار داده‌ و زنان‌ خویش‌ را با همان‌ مقدار ازدواج‌ كرده‌ است‌.187
از اقسام‌ چهار گانه‌ مهر، سه‌ عنوان‌ بالا در قانون‌ مدنی‌ ذكر شده‌ و اسمی‌ از مهرالسنه‌ در قانون‌ مدنی‌ مطرح‌ نشده‌ است‌.

بخش‌ چهاردهم‌ ـ كدام‌ عنوان‌ مهر، مربوط به‌ ازدواج‌ موقت‌ است‌:
با توجه‌ به‌ توضیحی‌ كه‌ در خصوص‌ اقسام‌ چهارگانه‌ مهر داده‌ شده‌، فقط مهرالمسمی‌ مربوط به‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ است‌ كه‌ با تراضی‌ قبل‌ از عقد یا ضمن‌ عقد تعیین‌ می‌گردد. زیرا چنانچه‌ قبلا بیان‌ گردید، تعیین‌ مهر در ازدواج‌موقت‌ از اركان‌ عقد است‌ و اگر مهر فاسد شود و یا شرایط صحت‌ را نداشته‌ باشد و مهر باطل‌ باشد، موجب‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ می‌شود، چون‌ مهر در ازدواج‌ موقت‌ جزء مقتضای‌ ذات‌ عقد است‌ و در صورت‌ باطل‌ بودن‌ مهر،موجب‌ سرایت‌ آن‌ به‌ عقد می‌شود و در نتیجه‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ را باطل‌ می‌نماید.
قسمت‌ اول‌ ـ تعیین‌ مهر المثل‌ به‌ جای‌ مهر المسمی‌: با توضیح‌ مذكور دیگر زمینه‌ای‌ به‌ وجود نمی‌آید تا مهرالمثل‌ یا مهرالمتعه‌ جایگزین‌ مهرالمسمی‌ شود مگر در یك‌ مورد كه‌ قانون‌ مدنی‌ در ماده‌ 1099 مقرر می‌دارد: “در صورت‌جهل‌ زن‌ به‌ فساد نكاح‌ و وقوع‌ نزدیكی‌، زن‌ مستحق‌ مهرالمثل‌ است‌.”
بند الف‌ ـ علم‌ زن‌ به‌ فساد عقد : هرگاه‌ زن‌ قبل‌ از عقد ازدواج‌ موقت‌ علم‌ داشته‌ كه‌ عقد فاسد است‌ و با علم‌ و عمد اقدام‌ به‌ ازدواج‌ موقت‌ نمود، در این‌ جا هیچگونه‌ مهری‌ به‌ زن‌ تعلق‌ نمی‌گیرد، مانند موردی‌ كه‌ زن‌ می‌داند، مادروی‌ در عقد ازدواج‌ دائم‌ یا موقت‌ مرد است‌ و ازدواج‌ با شوهر مادر، باطل‌ است‌ و با این‌ حال‌ با مرد ازدواج‌ موقت‌ می‌نماید. در این‌ صورت‌ رابطه‌ زن‌ با مرد رابطه‌ زنا و رابطه‌ مرد با زن‌ در صورت‌ جهل‌ مرد، شبهه‌ است‌.
بند ب‌ ـ علم‌ زن‌ و مرد به‌ فساد عقد: هرگاه‌ زن‌ و مرد، هر دو نسبت‌ به‌ فاسد بودن‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ علم‌ دارند و با این‌ حال‌ مبادرت‌ به‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ و نزدیكی‌ نمایند، در این‌ صورت‌ نیز زن‌ مستحق‌ هیچگونه‌ مهری‌ نیست‌ ورابطه‌ هر دو با یكدیگر غیر مشروع‌ و غیر قانونی‌ است‌ و از مصادیق‌ بارز زنا است‌ مانند مثال‌ بالا.
بند ج‌ ـ جهل‌ زن‌ و علم‌ مرد به‌ فساد عقد: بر خلاف‌ بند الف‌، هرگاه‌ زن‌ نسبت‌ به‌ فاسد بودن‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ جاهل‌ بوده‌، اما مرد به‌ فساد عقد علم‌ داشته‌ است‌، در صورت‌ نزدیكی‌، زن‌ مستحق‌ مهرالمثل‌ است‌; مانند اینكه‌ درمثال‌ بالا زن‌ نمی‌دانسته‌ كه‌ مرد شوهر مادر وی‌ می‌باشد. در این‌ فرض‌ رابطه‌ مرد با زن‌ زنا و رابطه‌ زن‌ با مرد به‌ لحاظ جهل‌ به‌ آن‌، شبهه‌ است‌.
بند د ـ جهل‌ هر دو به‌ فساد عقد: هرگاه‌ زن‌ و مرد هر دو نسبت‌ به‌ فاسد بودن‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ جاهل‌ بوده‌ باشند و اقدام‌ به‌ نزدیكی‌ كنند در این‌ صورت‌ نیز زن‌ مستحق‌ مهرالمثل‌ است‌ مانند مثال‌ بالا كه‌ هیچ‌ كدام‌ از زن‌ و مردنمی‌دانستند كه‌ عقد فاسد است‌ و این‌ رابطه‌ از هر دو طرف‌ زن‌ و مرد شبهه‌ است‌ و باید مهرالمثل‌ در صورت‌ نزدیكی‌ از جانب‌ مرد به‌ زن‌ پرداخت‌ شود.
قسمت‌ دوم‌ ـ مقدار مهر پس‌ از نزدیكی‌ و جهل‌ به‌ فساد عقد در ازدواج‌ موقت‌: هرگاه‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ فاسد باشد و زن‌ جاهل‌ به‌ فساد عقد باشد و پس‌ از دخول‌ و نزدیكی‌، بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ معلوم‌ شود آیا در این‌صورت‌ تمام‌ مهرالمثل‌ باید داده‌ شود یا به‌ نسبت‌ آن‌ مقدار از زمان‌ كه‌ شبهه‌ وجود داشته‌، مانند موردی‌ كه‌ زن‌ در قسمتی‌ از مدت‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، عمل‌ به‌ تعهد خود نكند؟
در این‌ خصوص‌ بعضی‌ از شارحین‌ قانون‌ مدنی‌ می‌گویند: اگر مرد، عالم‌ به‌ فساد نكاح‌ نباشد به‌ نسبت‌ مذكور باید مهر را بدهد و اگر علم‌ به‌ فاسد بودن‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ داشته‌ باشد باید تمام‌ مهر را بدهد.188

بخش‌ پانزدهم‌ ـ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ در عدم‌ ذكر مهر:
ماده‌ 1095 قانون‌ مدنی‌: “در نكاح‌ منقطع‌ عدم‌ ذكر مهر در عقد موجب‌ بطلان‌ است‌.”
همانطور كه‌ قبلا ذكر شد، ذكر مهر در عقد ازدواج‌ موقت‌ از اركان‌ این‌ عقد و جزء مقتضای‌ ذات‌ عقد محسوب‌ می‌شود. لذا چنانچه‌ در حین‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، میزان‌ مهر تعیین‌ نگردد، موجب‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ است‌.

بخش‌ شانزدهم‌ ـ وضعیت‌ مهر زن‌ در صورت‌ فوت‌ وی‌ در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1096 قانون‌ مدنی‌: “در نكاح‌ منقطع‌، موت‌ زن‌ در اثناء مدت‌، موجب‌ سقوط مهر نمی‌شود و همچنین‌ است‌ اگر شوهر تا آخر مدت‌ با او نزدیكی‌ نكند.”
ماده‌ مذكور دو قسمت‌ را بیان‌ می‌دارد:
اگر در عقد ازدواج‌ موقت‌، چه‌ قبل‌ از نزدیكی‌ و چه‌ بعد از نزدیكی‌، زن‌ فوت‌ كند، مرد باید تمامی‌ مهر را بپردازد و فوت‌ زن‌ قبل‌ از نزدیكی‌ موجب‌ سقوط مهر نمی‌شود.189 زیرا به‌ محض‌ وقوع‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ زن‌ مالك‌ تمامی‌مهر می‌شود.
تنها عوامل‌ ویژه‌ای‌ كه‌ موجب‌ برگشت‌ نیم‌ یا بخشی‌ از مهریه‌ به‌ زوج‌ می‌باشد، از قبیل‌ بخشش‌ تمامی‌ مدت‌، قبل‌ از نزدیكی‌ و یا عدم‌ تمكین‌ زن‌، پس‌ از نزدیكی‌ بدون‌ عذر موجه‌ است‌. بنابراین‌ در غیر اینگونه‌ موارد مجوزی‌جهت‌ بازگشت‌ بخشی‌ از مهریه‌ به‌ مرد وجود ندارد.190
نكته‌: قانون‌ مدنی‌ عدم‌ سقوط مهر در خصوص‌ فوت‌ زن‌ را بیان‌ كرده‌ و در خصوص‌ فوت‌ شوهر ساكت‌ است‌.
به‌ نظر بعضی‌ از اساتید حقوق‌ خانواده‌، ماده‌ 1096 مفهوم‌ مخالف‌ ندارد، زیرا قانونگزار آن‌ را مسلم‌ و مفروض‌ پنداشته‌ است‌. مضافا اینكه‌ چنانچه‌ مرگ‌ زن‌ موجب‌ سقوط مهر نگردد، مرگ‌ مرد، به‌ طریق‌ اولی‌، چنین‌ خواهد بود.191

بخش‌ هفدهم‌ ـ وضعیت‌ مهر زن‌ در صورت‌ عدم‌ نزدیكی‌ تا انقضای‌ مدت‌ در ازدواج‌ موقت‌:
اگر در مدت‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، زن‌ آماده‌ ایفای‌ وظایف‌ زناشوئی‌ بوده‌ و برای‌ نزدیكی‌ با مرد مانعی‌ فراهم‌ نكرد و با این‌ وجود، مرد با او نزدیكی‌ نكند و مدت‌ ازدواج‌ موقت‌ تمام‌ شود، مرد ملزم‌ است‌ كه‌ تمامی‌ مهر را به‌ زن‌پرداخت‌ نماید. زیرا استفاده‌ نكردن‌ مرد از حق‌ خود، موجب‌ اسقاط حق‌ زن‌ از مهر نمی‌شود.
نكته‌: هرگاه‌ زن‌ بعد از نزدیكی‌ و قبل‌ از پایان‌ مدت‌، در ازدواج‌ موقت‌، ناشزه‌ شود و از تمكین‌ خودداری‌ نماید، از مقدار مهر به‌ نسبت‌ مدت‌ كسر می‌گردد.
فقها در توجیه‌ این‌ مسأله‌ می‌فرمایند كه‌ هر چند در عقد ازدواج‌ موقت‌ با انجام‌ نزدیكی‌ تمامی‌ مهر مستقر می‌گردد، ولی‌ مالكیت‌ او مشروط است‌ به‌ آنكه‌ زن‌ تا آخر مدت‌ از انجام‌ تعهد نسبت‌ به‌ تمكین‌ در مقابل‌ مرد خودداری‌ننماید.192

بخش‌ هجدهم‌ ـ وضعیت‌ مهر در صورت‌ بذل‌ مدت‌ در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1097 قانون‌ مدنی‌: “در نكاح‌ منقطع‌ هرگاه‌ شوهر قبل‌ از نزدیكی‌، تمام‌ مدت‌ نكاح‌ را ببخشد باید نصف‌ مهر را بدهد.”
پس‌ از عقد ازدواج‌ موقت‌، اگر شوهر تمام‌ مدت‌ را اعم‌ از اینكه‌ بلافاصله‌ پس‌ از عقد یا پس‌ از مدتی‌ از گذشت‌ عقد، به‌ زن‌ ببخشد و هنوز نزدیكی‌ انجام‌ نگرفته‌، زن‌ مستحق‌ دریافت‌ نصف‌ مهر است‌. زیرا در عقد ازدواج‌ موقت‌كه‌ به‌ مرد این‌ حق‌ را می‌دهد كه‌ پس‌ از عقد هر وقت‌ خواست‌ می‌تواند باقی‌ مانده‌ مدت‌ را بذل‌ نماید، در این‌ صورت‌ نصف‌ مهری‌ را كه‌ تعیین‌ شده‌ باید به‌ زن‌ بپردازد.
و از عبارت‌ “قبل‌ از نزدیكی‌” در ماده‌ 1097 قانون‌ مدنی‌ استفاده‌ می‌شود كه‌ در صورت‌ وقوع‌ نزدیكی‌ بین‌ زوجین‌ در ازدواج‌ موقت‌، و بذل‌ باقی‌ مانده‌ مدت‌ توسط شوهر، زن‌ مستحق‌ تمامی‌ مهر است‌ و مرد باید تمام‌ مهر رابپردازد. زیرا اولا نزدیكی‌ واقع‌ شده‌ و ثانیا زن‌ با وجود آمادگی‌ برای‌ تمكین‌، مرد باقی‌ مانده‌ مدت‌ را بذل‌ كرده‌ است‌ و لذا باید تمام‌ مهر را به‌ زن‌ بپردازد.

بخش‌ نوزدهم‌ ـ وضعیت‌ مهر در صورت‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ قبل‌ از نزدیكی‌:
ماده‌ 1098 قانون‌ مدنی‌: “در صورتی‌ كه‌ عقد نكاح‌ اعم‌ از دائم‌ یا منقطع‌ باطل‌ بوده‌ و نزدیكی‌ واقع‌ نشده‌، زن‌ حق‌ مهر ندارد و اگر مهر را گرفته‌، شوهر می‌تواند آن‌ را استرداد نماید.”
اگر بعد از عقد ازدواج‌ موقت‌ و قبل‌ از نزدیكی‌، معلوم‌ شود كه‌ عقد به‌ جهتی‌ از جهات‌ باطل‌ بوده‌ است‌، در این‌ موارد زن‌ مستحق‌ دریافت‌ هیچگونه‌ مهری‌ نیست‌ و اگر قبلا مهر توسط مرد به‌ زن‌ پرداخت‌ شده‌ است‌، مرد می‌تواندآن‌ را از زن‌ مطالبه‌ نماید و زن‌ موظف‌ به‌ استرداد آن‌ به‌ مرد است‌. مانند موردی‌ كه‌ پس‌ از عقد ازدواج‌ موقت‌ معلوم‌ شود، مادر این‌ زن‌، همسر مرد است‌ و لذا ازدواج‌ زن‌ با مرد غیر مشروع‌ و باطل‌ است‌ و نزدیكی‌ هم‌ واقع‌ نشده‌ است‌.زیرا مرد در صورت‌ عقد صحیح‌ باید مهریه‌ را پرداخت‌ نماید و چون‌ عقد باطل‌ بوده‌ است‌ و نزدیكی‌ هم‌ واقع‌ نشده‌، زن‌ استحقاق‌ دریافت‌ مهریه‌ را ندارد و اگر مهریه‌ را گرفته‌، چون‌ مستحق‌ آن‌ نبوده‌ و درواقع‌ دارا شدن‌ بلا جهت‌ است‌باید آن‌ را به‌ صاحبش‌ كه‌ مرد است‌ عودت‌ دهد و چنانچه‌ مهریه‌ در دست‌ زن‌ تلف‌ شود، ضامن‌ است‌ و باید در صورت‌ مطالبه‌ مرد، مثل‌ یا قیمت‌ آن‌ را بپردازد.

بخش‌ بیستم‌ ـ وضعیت‌ مهر در صورت‌ فسخ‌ عقد در ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1101 قانون‌ مدنی‌: “هرگاه‌ عقد نكاح‌ قبل‌ از نزدیكی‌ به‌ جهتی‌ فسخ‌ شود زن‌ حق‌ مهر ندارد، مگر در صورتی‌ كه‌ موجب‌ فسخ‌ عنن‌ باشد كه‌ در این‌ صورت‌ با وجود فسخ‌ نكاح‌، زن‌ مستحق‌ نصف‌ مهر است‌.”
وضعیت‌ مهر در صورت‌ فسخ‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ به‌ دو صورت‌ قابل‌ ذكر است‌:
قسمت‌ الف‌ ـ فسخ‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ قبل‌ از نزدیكی‌: هرگاه‌ فسخ‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ به‌ علت‌ تخلف‌ از شرط و یا وصف‌ باشد )ماده‌ 1128 قانون‌ مدنی‌ (و یا به‌ علت‌ عیوب‌ ذكر شده‌ در ماده‌ 1121 همان‌ قانون‌، انجام‌ گیرد، وتقاضای‌ فسخ‌ عقد از طرف‌ هر یك‌ از زن‌ یا مرد با توجه‌ به‌ شرایط قانونی‌ انجام‌ گرفته‌ باشد و قبل‌ از نزدیكی‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ فسخ‌ شود، زن‌ هیچگونه‌ مهری‌ ندارد.
تنها مورد استثنایی‌ كه‌ نسبت‌ به‌ فسخ‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ بعد از نزدیكی‌، زن‌ را مستحق‌ دریافت‌ نصف‌ مهر می‌كند، این‌ است‌ كه‌ فسخ‌ به‌ علت‌ عنن‌ مرد باشد و این‌ در موقعی‌ است‌ كه‌ زن‌ از مرد تمكین‌ نموده‌ و خود را در اختیارشوهر قرار داده‌، منتها شوهر به‌ علت‌ ناتوانی‌ جنسی‌، نتوانسته‌ با وی‌ نزدیكی‌ كند و به‌ لحاظ قدر و منزلت‌ زن‌، وی‌ مستحق‌ نصف‌ مهرالمسمی‌ می‌گردد.
قسمت‌ ب‌ ـ فسخ‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ بعد از نزدیكی‌:
بند اول‌ ـ عیب‌ زن‌: هرگاه‌ فسخ‌ ازدواج‌ موقت‌ پس‌ از نزدیكی‌ توسط شوهر به‌ علت‌ عیب‌ زن‌ انجام‌ شود، تمامی‌ مهرالمسمی‌ را باید بپردازد، زیرابه‌ لحاظ انجام‌ نزدیكی‌، تمام‌ مهر بر ذمه‌ شوهر استقرار یافته‌ است‌.
بند دوم‌ ـ فریب‌ زن‌: هرگاه‌ در حین‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، زن‌ عیوب‌ خود را كتمان‌ نماید به‌ طوری‌ كه‌ موجب‌ تدلیس‌ و فریب‌ مرد شود و پس‌ از نزدیكی‌، مرد پی‌ به‌ عیوب‌ زن‌ ببرد و عقد ازدواج‌ موقت‌ را فسخ‌ نماید، بعضی‌ عقیده‌ دارند كه‌زن‌ مستحق‌ مهر نمی‌باشد و اگر مرد مهر را پرداخته‌ است‌ می‌تواند آن‌ را پس‌ بگیرد.193
اما به‌ نظر برخی‌، زن‌ مستحق‌ دریافت‌ كمترین‌ مهر امثال‌ او را دارد.
بعضی‌ دیگر گفته‌اند: چون‌ نزدیكی‌ واقع‌ شده‌ كمترین‌ چیزی‌ كه‌ می‌تواند مهر قرار گیرد و به‌ عبارت‌ دیگر كمترین‌ چیزی‌ را كه‌ عنوان‌ مال‌ بر آن‌ صدق‌ می‌كند به‌ زن‌ داده‌ می‌شود و بقیه‌ به‌ شوهر برمی‌گردد.
این‌ نظر كه‌ قول‌ مشهور فقهای‌ امامیه‌ می‌باشد مبتنی‌ بر این‌ استدلال‌ است‌ كه‌ وطی‌ محترم‌ نباید بدون‌ مهر باشد و چون‌ روایاتی‌ در مورد رجوع‌ به‌ مدلس‌ وارد شده‌ باید آن‌ را نیز رعایت‌ كرد; ولی‌ از آنجا كه‌ این‌ روایت‌ خلاف‌ اصل‌است‌ باید در اجرای‌ آن‌ به‌ قدر متیقن‌ اكتفا كرد و آن‌ چیزی‌ است‌ كه‌ گفته‌ شد. به‌ عبارت‌ دیگر، آنچه‌ به‌ یقین‌ از روایت‌ برمی‌آید، حق‌ رجوع‌ شوهر به‌ زن‌ تدلیس‌ كننده‌ برای‌ پس‌ گرفتن‌ مهرالمسمی‌ است‌، به‌ استثنای‌ آنچه‌ می‌تواندحداقل‌ مهر باشد كه‌ این‌ مقدار به‌ لحاظ وقوع‌ نزدیكی‌ از آن‌ زن‌ خواهد بود.194
ولی‌ چنانچه‌ مرد عقد ازدواج‌ موقت‌ را فسخ‌ نكند و به‌ رابطه‌ زناشوئی‌ ادامه‌ دهد در این‌ صورت‌ باید تمامی‌ مهر را به‌ زن‌ بپردازد.
بند سوم‌ ـ فریب‌ دهنده‌ غیر از زن‌ باشد: هرگاه‌ شوهر، عقد ازدواج‌ موقت‌ را به‌ علت‌ فریب‌ در عقد فسخ‌ نماید و فریب‌ دهنده‌ شخص‌ زن‌ نباشد، بلكه‌ بستگان‌ او باشد و نزدیكی‌ هم‌ واقع‌ شده‌ باشد، به‌ نظر می‌رسد زن‌ استحقاق‌دریافت‌ مهر را از شوهر دارد ولی‌ شوهر برای‌ دریافت‌ خسارت‌ و نیز مهری‌ كه‌ پرداخته‌ است‌ می‌تواند به‌ فریب‌ دهنده‌ مراجعه‌ كند و خسارت‌ وارده‌ اعم‌ از مهر و غیره‌ را مطالبه‌ نماید.
بند چهارم‌ ـ تخلف‌ از شرط توسط مرد: هرگاه‌ فسخ‌ ازدواج‌ موقت‌ پس‌ از نزدیكی‌، توسط زن‌، به‌ علت‌ تخلف‌ مرد از شرط انجام‌ شود، زن‌ استحقاق‌ دریافت‌ تمامی‌ مهر را خواهد داشت‌. در این‌ صورت‌ شوهر نمی‌تواند به‌ لحاظباقی‌ مانده‌ مدت‌ عقد ازدواج‌ موقت‌، آن‌ را از مهریه‌ كسر نماید، زیرا موجب‌ فسخ‌ عقد، خود شوهر بوده‌ و پس‌ از نزدیكی‌ نیز، تمام‌ مهر استقرار پیدا كرده‌ است‌.

بخش‌ بیست‌ و یكم‌ ـ شرط خیار فسخ‌ مهر در عقد ازدواج‌ موقت‌:
ماده‌ 1069 قانون‌ مدنی‌: “شرط خیار فسخ‌ نسبت‌ به‌ عقد نكاح‌ باطل‌ است‌ ولی‌ در نكاح‌ دائم‌ شرط خیار نسبت‌ به‌ صداق‌ جایز است‌، مشروط بر اینكه‌ مدت‌ آن‌ معین‌ باشد و بعد از فسخ‌ مثل‌ آن‌ است‌ كه‌ اصلا مهر ذكر نشده‌باشد.”
از ماده‌ مذكور دو قسمت‌ را در ازدواج‌ موقت‌ می‌توان‌ استفاده‌ كرد:
بند الف‌ ـ موجب‌ بطلان‌ عقد نیست‌: شرط خیار فسخ‌ نسبت‌ به‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ باطل‌ است‌ ولی‌ موجب‌ بطلان‌ خود عقد نیست‌. زیرا به‌ تصریح‌ قانون‌، شرط خیار نسبت‌ به‌ عقد باطل‌ است‌ نه‌ خود عقد.
بند ب‌ ـ موجب‌ بطلان‌ عقد است‌: شرط خیار نسبت‌ به‌ مهر، در عقد ازدواج‌ موقت‌ باطل‌ است‌ و موجب‌ بطلان‌ خود عقد نیز می‌شود. زیرا با توجه‌ به‌ اینكه‌ مهر در عقد ازدواج‌ موقت‌ باید در حین‌ عقد تعیین‌ گردد و از اركان‌ عقدموقت‌ است‌، هرگونه‌ خللی‌ كه‌ موجب‌ فساد مهر شود و آن‌ را باطل‌ نماید، سرایت‌ به‌ اصل‌ عقد پیدا كرده‌ و موجب‌ بطلان‌ عقد ازدواج‌ موقت‌ می‌گردد.

نویسنده: حسن گنجی
کارشناس ارشد حقوق خصوصی
کتاب روابط زوجین در ازدواج موقت





نوع مطلب : رابطه جنسی متعادل، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


جمعه 1 بهمن 1389 :: نویسنده : مهدی رایگانی
نظرات ()
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:20 قبل از ظهر
I am not sure where you are getting your info, but great topic.
I needs to spend some time learning more or understanding more.
Thanks for wonderful information I was looking for this information for my mission.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر